Bronnen

Bronnen

Voor mijn artikelen maak ik gebruik van vele bronnen. Er is echter een vaste groep van deskundigen waar ik de meeste informatie aan ontleen, rechtstreeks of doordat ik ook weer van hun bronnen gebruik maak. Deze mensen verdienen hier een extra toelichting.

Andreas Eenfeldt

Andreas Eenfeldt is een van de koplopers in Zweden als het gaat om een nieuwe kijk op voeding. Naar schatting een op de vier Zweden is overgegaan op een voedingspatroon met weinig koolhydraten en een hoog percentage natuurlijke, dus ook verzadigde, vetten. Dit is mede te danken aan zijn website `Kostdoktorn` (de voedseldokter), welke sinds enige jaren ook een Engelse variant heeft. Zijn Zweedse boek Matrevolutionen is in het Engels verschenen onder de titel Low Carb, High Fat Food Revolution.

De term LCHF, hoewel in het Engels, is ontstaan in Zweden. Het is de afkorting van Low Carb (=carbohydrates) High Fat.

Andreas vertelt over zijn omslagpunt, toen hij ging beseffen dat hij als huisarts de verkeerde adviezen aan zijn patiënten gaf:

(Vrij vertaald uit het Zweeds)

“Tijdens mijn artsenopleiding in de jaren 90 was iedereen doodsbang voor verzadigd vet. Vet maakte mensen vet en verzadigd vet was zonder twijfel slecht voor het hart. Als arts diende je je patiënten te adviseren dergelijk gevaarlijk voedsel te vermijden.

Er was echter een probleem: door de jaren heen waren er maar heel weinig mensen die slanker en gezonder werden. Integendeel, de meesten werden langzamerhand dikker en moesten steeds meer medicijnen gebruiken. Ik noteerde een grote toename in ziekten als hoge bloeddruk, diabetes, hart- en vaatziekten, hoog cholesterol, kanker en dementie. Mensen werden dus dikker en zieker terwijl ze probeerden om gezonder te leven. Er was iets catastrofaal fout. Mijn adviezen droegen niet bij aan een betere gezondheid.

Achteraf was het eenvoudig te zien wat er mis was met mijn opleiding. De focus lag niet op gezondheid, maar op ziekten en op de medicijnen die deze ziekten zouden moeten genezen. Er werd geen aandacht besteed aan de relatie tussen gezondheid en goede voeding.

Ik begon mij in te lezen in deze materie en ontdekte dat er al tientallen jaren wetenschappers zijn die weten wat er fout is in de huidige benadering.

Onze verre voorouders, tot aan zo´n 100 jaar geleden, kregen geen welvaartsziektes. Te lang werd dit feit afgedaan met de verklaring dat de mens heel plotseling te lui en te gulzig was geworden. Teveel eten en te weinig bewegen zouden de oorzaak zijn van alle ellende.

Dit wereldbeeld begint langzaam af te brokkelen. De moderne wetenschap biedt een nieuwe kijk op voeding en gezondheid. Gezondere en slankere patiënten bevestigen dat de nieuwe aanpak werkt. Velen stopten met industrieel vervaardigde lightproducten. Voeding die gemaakt wordt met zo goedkoop mogelijke ingrediënten: licht verteerbaar zetmeel, suiker, plantaardige oliën, kleur- geur- en smaakstoffen en andere onnatuurlijke toevoegingen. Voedsel dat in feite de naam voedsel niet verdiend. Het is te herkennen aan aantrekkelijke, kleurrijke verpakkingen met een lange lijst van ingrediënten die alleen te begrijpen zijn door een chemisch ingenieur. Door middel van reclame proberen fabrikanten je te overtuigen dat hun producten gezond zijn.

Zweden loopt voorop in een nieuwe kijk op voeding en gezondheid. In de media verschijnen keer op keer verhalen van mensen die hun gezondheid hebben herwonnen. Gek genoeg door precies datgene te doen dat indruist tegen de officiële adviezen. Wat mensen hebben ervaren in hun eigen leven wordt nu bewezen in vele wetenschappelijke onderzoeken. De puzzelstukjes vallen langzaam op zijn plaats als het gaat om de invloed van voeding op onze gezondheid.”

Ann Fernholm

Ann Fernholm is gepromoveerd in de moleculaire biotechniek en werkt in Zweden als wetenschapsjournalist voor diverse kranten en vaktijdschriften. Zij houdt zich bezig met het kritisch onder de loep nemen van de gangbare voedingsadviezen. Zij vertelt over een gebeurtenis waardoor zij begon te twijfelen aan alles wat zij geleerd had over voeding:

(Vrij vertaald uit het Zweeds)

In het voorjaar van 2009 interviewde ik een vrouw die vertelde over een omslagpunt in haar leven. Dat was de dag waarop haar weegschaal de 100 kilo passeerde. Ze had diabetes type 2 en gebruikte insuline. De laatste jaren was zij steeds zwaarder geworden. Nu was voor haar de grens bereikt: er moest iets radicaal veranderen. Ze speurde het internet af en las over mensen die konden stoppen met bloedsuikerverlagende medicijnen toen zij anders gingen eten. Geen brood, rijst, pasta, aardappels en zoetigheid meer. In plaats daarvan eieren, vette vis, kip, vlees, crème fraiche, slagroom en groentes als broccoli, sla en diverse koolsoorten. Toen de vrouw overschakelde op deze voeding kon zij binnen enkele dagen stoppen met de insuline. Haar bloedsuikerspiegel bleef stabiel en ze begon af te vallen: na een jaar was ze 30 kilo kwijt.

Dit verhaal klopte totaal niet met wat ik geleerd had tijdens mijn studie in de biochemie. Hoe kan iemand afvallen door zoveel vet te eten? Verder was ik verbijsterd dat de vrouw het advies had gekregen om vooral brood, rijst, aardappels en pasta te eten. Dat kon toch niet waar zijn? In deze voedingsmiddelen zit zetmeel, bestaande uit lange ketens suikermoleculen (glucose). Wanneer zetmeel in het lichaam afgebroken wordt komt de glucose in de bloedbaan. Deze vrouw had problemen met te hoge bloedsuikers. Ze moest zelfs insuline spuiten om dit naar beneden te krijgen. In mijn ogen had ze precies die voedingsadviezen gekregen waardoor ze medicijnen nodig had.

Naderhand besefte ik dat de adviezen voortkwamen uit de angst dat de vrouw nog dikker zou worden. Daarbij hebben diabetespatiënten meer kans op een hartinfarct, welke weer wordt geassocieerd met een hoog LDL-cholesterol. Het rare was dat de vrouw, ondanks dat ze zoveel vet at, normale bloedvetten had.

Ik dook dieper in de materie en ontdekte tot mijn verbijstering dat mensen met diabetes meestal geen problemen met hun LDL-cholesterol hebben. Daarentegen hebben ze een te laag HD- cholesterol (het goede, beschermende cholesterol) en te hoge triglyceriden. Weer iets dat niet klopte. Waarom ligt de focus op LDL terwijl daar niets mis mee is?

Uit een Amerikaans onderzoek onder 100.000 mensen die met hartfalen in het ziekenhuis terechtkwamen bleek dat juist deze mensen een lager LDL-cholesterol hebben in vergelijking met gezonde mensen. Uit een groot Europees onderzoek bleek dat 2/3 van de mensen die met hartproblemen in een ziekenhuis belandden, problemen hadden met hun bloedsuikers. Ze hadden diabetes of er was sprake van een metabool syndroom.

Opnieuw vroeg ik mij af waarom artsen zich druk maken over LDL-cholesterol bij hartpatiënten terwijl het ernaar uit ziet dat het bloedsuiker een veel grotere rol speelt. Ik besloot dit nader te onderzoeken.”

Inmiddels heeft Ann Fernholm twee boeken uitgebracht over de effecten van een toenemende suikerconsumptie in de afgelopen eeuw. Haar boeken zijn helaas (nog) niet vertaald. Haar blog over dit onderwerp telt meer dan 30.000 unieke bezoekers per maand.

Nina Teicholz

Nina Teicholz is bioloog en onderzoeksjournalist. In haar boek The Big Fat Surprise toont zij op systematische wijze aan dat verzadigd vet uit dierlijke bronnen onterecht gedemoniseerd is. Zij doorbreekt de mythe dat er een connectie is tussen verzadigd vet en hart- en vaatziekten. Tevens bespreekt zij de onbedoelde gevolgen van het vermijden van vet; de stijging van de consumptie van koolhydraten en plantaardige oliën.

Na het lezen van dit boek kun je alleen maar concluderen dat we de afgelopen 30 jaar volkomen onterecht verzadigd vet hebben gemeden. We kunnen zonder schuldgevoel vlees, kaas, boter, volle melk en eieren herintroduceren in onze voeding.

Teicholz strijdt voor nieuwe voedingsrichtlijnen welke gebaseerd zijn op betrouwbaar wetenschappelijk onderzoek. De toenemende schade die is opgetreden door de huidige adviezen, zoals obesitas, diabetes en hart- en vaatziekten, vergen een acuut ingrijpen van de instanties die verantwoordelijk zijn voor de officiële voedingsrichtlijnen, waaronder de American Heart Association.

In het voorwoord van haar boek beschrijft zij het moment waarop zijzelf stopte met zich druk te maken over het eten van vet:

(Vrij vertaald uit het Engels)

“Net als de meeste Amerikanen volgde ik de richtlijnen voor een vetarme voeding. Ik was ervan overtuigd dat het vermijden van verzadigd vet uit dierlijke bronnen het beste was voor mijn gezondheid. Rond 2000 verhuisde ik naar New York City waar ik voor een krant columns schreef met recensies over restaurants. Ik had geen budget om te betalen voor het eten dus at ik gewoonlijk wat de restauranthouder mij aanbood. Opeens at ik gigantische maaltijden waarvoor ik voorheen nooit zelf voor gekozen had. Paté, alle soorten rundvlees op alle denkbare manieren klaargemaakt, vette sauzen, romige soepen, ganzenlever, kortom: voedsel dat ik jarenlang vermeden had. Het eten van deze rijkelijke maaltijden was een openbaring en zeer bevredigend. Plotseling merkte ik dat ik begon af te vallen. De kleine vijf kilo die de laatste jaren hardnekkig waren blijven zitten, verdwenen als sneeuw voor de zon. Mijn arts stelde vast dat mijn cholesterolwaardes uitstekend waren.

Hoe meer ik las, hoe meer ik overtuigd raakte van het feit dat wij de afgelopen 60 jaar totaal verkeerd zijn voorgelicht. Het was het begin van een negen jaar durende obsessie met dit onderwerp. Ik bestudeerde duizenden wetenschappelijke studies, interviewde zo’n beetje elke voedingsdeskundige in de VS en nog een heel aantal daarbuiten. Ik bezocht conferenties, sprak met vertegenwoordigers van de voedselindustrie om te kunnen begrijpen hoe fabrikanten de voedingswetenschap hebben beïnvloed. Het resultaat was ontstellend.”

Het resultaat van haar bevindingen kun je lezen in The Big Fat Surprise. Nina heeft ook een weblog.

Gary Taubes

Gary Taubes is wetenschapsjournalist en houdt zich bezig met de oorzaken van obesitas en diabetes. Zijn eerste publicatie over dit onderwerp verscheen in 2002 in The New York Times onder de titel “What if It’s All Been a Big Fat Lie?”. Hierin bespreekt hij de voedingsadviezen waarbij ten onrechte geadviseerd wordt om verzadigd vet te vermijden. Dit heeft tot een epidemie van gezondheidsproblemen geleid stelt Taubes.

Zijn eerste boek, Good Calories, Bad Calories, kwam uit in 2007 en veranderde bij velen hun kijk op voeding. Het probleem van obesitas en diabetes ligt volgens Taubes in geraffineerde koolhydraten zoals witmeel, licht verteerbaar zetmeel en suikers. Het is niet het aantal calorieën dat telt, maar het soort calorieën.

Taubes schreef verder nog:

Why we get fat, and what to do about it. (2010)

The case against sugar. (2016)

Robert Lustig

Kinderarts en endocrinoloog professor doctor Lustig is heel stellig in zijn uitspraak over suiker: het is giftig. Dit beargumenteert hij onder andere in zijn boek Fat Chance (2010). Net als Gary Taubes stelt hij dat de ene calorie niet gelijk is aan de andere. Hij legt uit hoe ons eetgedrag aangestuurd wordt door hormonen en wat de werkelijke oorzaak is van overgewicht. Robert Lustig reist de wereld over om zijn mening te verkondigen en ageert fel tegen de suikerindustrie en het gebruik van fructose in veel voedingsmiddelen. Zijn Youtubefilm met de titel ”Sugar: The Bitter Truth” werd meer dan 7 miljoen keer bekeken.

In 2015 bezocht hij Nederland en was te zien in RTL Late Night.